ఒక నాయకుడిని అంచనా వేయడానికి అతని ఫోటోలు కాదు, అతని చేసిన పనులు ప్రమాణం. Jawaharlal Nehru – Narendra Modi — ఈ ఇద్దరి పాలన కాలాన్ని వాస్తవ అంశాల ఆధారంగా పరిశీలించినప్పుడు, కొన్ని ముఖ్యమైన వ్యత్యాసాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
1. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాత్ర vs నామ నిర్ణయం
నెహ్రూ: 1920 నుండి 1947 వరకు సుదీర్ఘ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో క్రియాశీలంగా పాల్గొన్నారు. 9 సంవత్సరాలు జైలులో గడిపారు. రాజకీయ అనుభవం కష్టాల మధ్య రాటుదేలింది.
మోదీ: 1975-77 ఎమర్జెన్సీ సమయంలో ‘లోక్ సంఘర్ష్ సమితి‘లో పని చేశారని ప్రచారంలో ఉంది. అయితే ఆ కాలంలో ఆయన ఎక్కడ ఉన్నారు అనే ప్రశ్నకు విభిన్న సమాధానాలు వస్తున్నాయి. 2002 గుజరాత్ అల్లర్ల సమయంలో ముఖ్యమంత్రిగా తీసుకున్న నిర్ణయాలు సుప్రీంకోర్టు దర్యాప్తుకు దారి తీశాయి.
2. విద్యా సంస్థల నిర్మాణం vs విధ్వంసం
నెహ్రూ: IIT ఖరగ్పూర్ (1951), IIT బొంబాయి (1958), AIIMS (1956), IIM అహ్మదాబాద్ (1961) — దేశ మేధో పునాది నెహ్రూ కాలంలో నిర్మించబడింది. అక్షరాస్యత రేటు 12% నుండి 28%కు పెరిగింది.
మోదీ: ‘మిషన్ శక్తి‘, ‘న్యూ ఎడ్యుకేషన్ పాలసీ‘ ప్రకటనలు వచ్చాయి. అయితే UGC, ICHR వంటి విద్యా సంస్థల్లో రాజకీయ నియామకాల గురించి పలు నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ‘దేశ ప్రతిష్ఠ‘ పేరిట పాఠ్యపుస్తక మార్పులపై తీవ్ర చర్చ జరుగుతోంది.
3. పత్రికా స్వేచ్ఛ — సూచికలు చెప్పే కథ
నెహ్రూ: పత్రికలు ప్రభుత్వ విమర్శలు నిర్భయంగా ప్రచురించాయి. ‘క్రాస్రోడ్స్‘ పత్రిక నెహ్రూ ప్రభుత్వాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించినా, నిరోధించబడలేదు.
మోదీ: Reporters without Boarders 2024 ప్రెస్ ఫ్రీడమ్ ఇండెక్స్లో భారత్ 159వ స్థానంలో నిలిచింది (180 దేశాల జాబితాలో). 2014లో 140వ స్థానంలో ఉన్న భారత్, పదేళ్ళలో 19 స్థానాలు దిగజారింది. జర్నలిస్టులపై UAPA, దేశద్రోహ చట్టాల వినియోగం పెరిగింది.
4. ఎన్నికల పారదర్శకత — ఎలక్టోరల్ బాండ్స్ వివాదం
నెహ్రూ: 1951-52 తొలి సార్వత్రిక ఎన్నికలను అత్యంత పారదర్శకంగా నిర్వహించారు. 17 కోట్ల మంది ఓటర్లు మొదటిసారి ఓటు వేశారు. ఆ ఎన్నికల నిజాయితీ ప్రపంచ ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ఒక మైలురాయి.
మోదీ: ఎలక్టోరల్ బాండ్ పథకం (2018-2024) సుప్రీంకోర్టు ద్వారా రద్దు చేయబడింది. కోర్టు ఈ పథకాన్ని ‘రాజ్యాంగ విరుద్ధం‘ అని ప్రకటించింది. SBI వెల్లడించిన డేటా ప్రకారం, BJPకు అతి పెద్ద రాజకీయ పార్టీగా అత్యధిక నిధులు అందాయి.
5. సోషల్ మీడియా PR యంత్రాంగం
నెహ్రూ: సొంత ఇమేజ్ నిర్మాణానికి ప్రభుత్వ సంపదలు వాడలేదు. తమ పై వచ్చిన విమర్శలకు నేరుగా సమాధానమిచ్చారు, తప్పించుకోలేదు.
మోదీ: 2019 ఎన్నికల ప్రచారంలో IT సెల్ కార్యకలాపాలు, మోదీ ఇమేజ్ నిర్మాణంపై Cambridge Analytica తరహా వ్యూహాలు ఉపయోగించారని పలు మీడియా సంస్థలు నివేదించాయి. ప్రభుత్వ ప్రచారం కోసం జరిగిన వ్యయం రికార్డు స్థాయిలో ఉందని CAG నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
6. వ్యక్తిగత జీవిత పారదర్శకత
నెహ్రూ: జవహర్లాల్ నెహ్రూ తన వ్యక్తిగత జీవితాన్ని, బలహీనతలను, అభిప్రాయ వ్యత్యాసాలను ఆత్మకథలో నిజాయితీగా రాశారు. ప్రజలు తమ నాయకుడిని మొత్తంగా అర్థం చేసుకోవాలని నమ్మారు.
మోదీ: 2014 ఎన్నికల అఫిడవిట్లో వివాహ స్థితి గురించి అసంపూర్ణ సమాచారం ఇవ్వడం, తర్వాత జశోదాబెన్ మోదీని భార్యగా అంగీకరించడం విస్తృత చర్చకు దారి తీసింది. చురుకైన ప్రజాస్వామ్య దేశంలో నాయకుడి వ్యక్తిగత జీవితంలో పారదర్శకత కీలకమైన అంశం.
7. ఆర్థిక అసమానత
నెహ్రూ: నెహ్రూ హయాంలో ‘హిందూ గ్రోత్ రేట్‘ (3.5%) విమర్శలు ఉన్నప్పటికీ, దేశ పారిశ్రామిక పునాది (స్టీల్ ప్లాంట్స్, PSUs) నిర్మించారు. ఆ కాలంలో అసమానత తక్కువగా ఉండేది.
మోదీ: భారత్లో ఆర్థిక అసమానత పెరిగింది. ఆక్స్ఫామ్ 2024 నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలో 1% జనాభా దేశ సంపదలో 40%కు పైగా నియంత్రిస్తోంది. ‘అదాని–అంబానీ‘ అభివృద్ధి మరియు సామాన్య ప్రజల అభివృద్ధి మధ్య వ్యత్యాసం క్రమంగా పెరుగుతోందని అనేక ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
8. హామీలు మరియు నిర్వహణ
నెహ్రూ: పంచవర్ష ప్రణాళికలు దీర్ఘకాలిక దార్శనికతతో రూపొందించబడ్డాయి. అవి పూర్తి స్థాయిలో సాధించబడకపోయినా, లక్ష్యాలు స్పష్టంగా, బహిరంగంగా ఉండేవి.
మోదీ: 2014 ఎన్నికల హామీలు — ‘ప్రతి వ్యక్తికి 15 లక్షలు‘, ‘2 కోట్ల ఉద్యోగాలు ప్రతి సంవత్సరం‘ — ఈ హామీలు నెరవేరినట్లు ఆధారాలు లేవు. CMIE డేటా ప్రకారం నిరుద్యోగ రేటు పెరిగింది. నోట్ల రద్దు నిర్ణయం (2016) అనుకున్న ఫలితాలు అందించలేదని RBI నివేదికలే చెప్తున్నాయి.
9. సంస్థల స్వాయత్తత
నెహ్రూ: తమకు నచ్చని న్యాయమూర్తి తీర్పులకు కూడా లొంగారు. సుప్రీంకోర్టు స్వాతంత్ర్యాన్ని గౌరవించారు. RBI, ఎన్నికల కమిషన్ స్వయంప్రతిపత్తితో పనిచేశాయి.
మోదీ: CBI, ED, IT శాఖలు రాజకీయ ప్రత్యర్థులపై ఎంపిక చేసి దాడులు చేస్తున్నారని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ఎన్నికల కమిషన్ నియామకాల పద్ధతిలో మార్పులపై సుప్రీంకోర్టు ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. RBI గవర్నర్ మారిన తీరు ప్రశ్నలు రేకెత్తించింది.
10. చరిత్ర పట్ల వైఖరి
నెహ్రూ: ‘డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా‘లో భారత చరిత్రను సమగ్రంగా, విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించారు. హిందూ, ముస్లిం, బౌద్ధ — అన్ని సంప్రదాయాలను భారత వారసత్వంలో సమానంగా చేర్చారు.
మోదీ: ‘నేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ పాలసీ‘ అమలులో ముఘల్ చరిత్రను తగ్గించడం, NCERT పాఠ్యపుస్తక మార్పులపై నిపుణుల నిరసన వ్యక్తమైంది. చరిత్రను రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం మార్చే ప్రయత్నాలు దీర్ఘకాలంలో దేశానికి హాని చేస్తాయని చరిత్రకారులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఈ ఆర్టికల్ యొక్క ఉద్దేశం ఏ పార్టీనీ సమర్థించడం లేదా నిరాకరించడం కాదు. ప్రతి ప్రభుత్వానికి బలాలు, బలహీనతలు ఉంటాయి. కానీ ‘నెహ్రూ తప్పు చేశారు కాబట్టి మోదీ సరైనవారు‘ అనే తర్కం — ఇది చరిత్రాత్మకంగా నిలవని వాదన. ప్రజాస్వామ్యం బలపడాలంటే, మీడియా వాస్తవాలను నిష్పక్షపాతంగా చెప్పాలి — ఒక పార్టీ ప్రచారకుడిగా కాదు.
