భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందిన రోజు నుండి ఈనాటివరకు, ఒక పేరు ఈ దేశ చరిత్రలో చెరగని అక్షరాలతో లిఖించబడింది — Jawaharlal Nehru. కానీ ఇటీవలి కాలంలో, కొన్ని మీడియా సంస్థలు మరియు సోషల్ మీడియా వేదికలు ఆ చరిత్రను తమకు అనుకూలంగా మార్చే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. అందుకే, వాస్తవాలను మళ్ళీ ఒకసారి స్పష్టంగా చెప్పాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.
1. జైలు గోడల వెనుక రాసిన స్వాతంత్ర్య గాథ
నెహ్రూ తన జీవితంలో మొత్తం 9 సంవత్సరాలకు పైగా బ్రిటిష్ జైళ్ళలో గడిపారు. 1921లో తొలిసారి అరెస్టు అయిన తర్వాత, 1945 వరకూ పదే పదే జైలుకు వెళ్ళారు. అహ్మదాబాద్ జైలులో ఉన్న సమయంలో, తన కుమార్తె ఇందిరకు రాసిన లేఖలే తర్వాత ‘Glimpses of World History‘ అనే మహోన్నతమైన గ్రంథంగా మారాయి. స్వాతంత్రం కోసం ఆయన చెల్లించిన వ్యక్తిగత మూల్యం అసాధారణమైనది.
2. అలహాబాద్ నుండి ఆనంద్ భవన్ వరకు — సంపద వదిలిన మనిషి Jawaharlala Nehru
నెహ్రూ కుటుంబం అత్యంత సంపన్నమైనది. మోతీలాల్ నెహ్రూ ఆనంద్ భవన్ అనే భారీ భవనంతో సహా తమ సర్వస్వాన్ని స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి అర్పించారు. ఆనంద్ భవన్ను కాంగ్రెస్ పార్టీ కార్యాలయంగా మార్చారు. వ్యక్తిగత సుఖసంతోషాలను త్యజించి, ఒక ఆదర్శం కోసం జీవించడం — ఇది నెహ్రూ వంశం యొక్క గొప్పతనం.
3. ‘Discovery of India‘ — జైలు గదిలో పుట్టిన మేధోసంపత్తి
1944లో అహ్మదాబాద్ జైలులో రాయబడిన ‘Discovery of India‘ కేవలం ఒక పుస్తకం కాదు, అది భారతదేశంపై ఒక మేధావి చేసిన ప్రేమ ప్రకటన. వేల సంవత్సరాల చరిత్రను, సంస్కృతిని, తత్వశాస్త్రాన్ని మేళవించిన ఈ గ్రంథం ఈనాటికీ ప్రాసంగికంగా ఉంది. అహ్మదాబాద్ జైలులో, విద్యుత్తు సౌకర్యం కూడా సరిగ్గా లేని పరిస్థితుల్లో, నెహ్రూ తన కలాన్ని ఆపుకోలేకపోయారు.
4. IITs, IIMs, AIIMS — ఒక నాయకుడి దార్శనికత
1947లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పుడు భారతదేశంలో అక్షరాస్యత రేటు 12% మాత్రమే. అటువంటి పరిస్థితుల్లో నెహ్రూ IIT ఖరగ్పూర్ (1951), IIT బొంబాయి, IIT మద్రాస్, AIIMS న్యూఢిల్లీ, IIM అహ్మదాబాద్ వంటి ప్రపంచ స్థాయి విద్యా సంస్థలు నెలకొల్పారు. ‘దేశ భవిష్యత్తు పాఠశాలలో నిర్మించబడుతుంది‘ అని నమ్మిన ఆ నాయకుడి విజన్ ఫలితమే నేడు భారతదేశం ప్రపంచ సాంకేతిక శక్తిగా ఎదగడానికి పునాది.
5. సెక్యులరిజం — కేవలం మాటలు కాదు, ఆచరణ
విభజన సమయంలో జరిగిన అల్లర్లలో నెహ్రూ స్వయంగా వీధుల్లో నడిచి హింసను అడ్డుకున్నారు. ముస్లింలు, హిందువులు, సిక్కులు — అందరూ సమానంగా రక్షించబడాలని నమ్మిన ఆయన, ఆ నమ్మకాన్ని తన అధికారంతో కాపాడారు. భారత రాజ్యాంగంలో సెక్యులరిజం ఒక అక్షరం మాత్రమే కాదు, అది నెహ్రూ బతికిన విధానం.
6. భాఖ్రా నంగల్, ISRO, అణుశక్తి — శాస్త్ర సాంకేతిక భారతం
నెహ్రూ శాస్త్రీయ దృష్టికోణాన్ని జాతీయ విధానంగా మార్చారు. భాఖ్రా నంగల్ ఆనకట్టను ‘ఆధునిక భారతదేశ ఆలయాలు‘ అని పిలిచారు. అణుశక్తి కమిషన్ (1948), ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ పూర్వరూపం, ట్రాంబే అటామిక్ రీసెర్చ్ సెంటర్ — ఇవన్నీ నెహ్రూ నాటిన విత్తనాలే. నేటి ISRO విజయాలకు ఆ పునాది కారణం.
7. పత్రికా స్వేచ్ఛ — తన మీద రాసిన విమర్శలను కూడా సహించిన నాయకుడు
నెహ్రూ హయాంలో పత్రికలు స్వతంత్రంగా పనిచేశాయి. ‘ది హిందూ‘, ‘స్టేట్స్మన్‘, ‘నేషనల్ హెరాల్డ్‘ వంటి వివిధ రాజకీయ దృక్పథాలు ఉన్న పత్రికలు నిర్భయంగా ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించాయి. నెహ్రూ తనపై వచ్చిన విమర్శలను వ్యక్తిగతంగా తీసుకోకుండా, ప్రజాస్వామ్యానికి అవసరమైన భాగంగా అంగీకరించారు. 1951 ప్రెస్ లా వివాదం తర్వాత కూడా స్వతంత్ర పత్రికారంగం మనుగడ సాగించింది.
8. నాన్–అలైన్మెంట్ — ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ఒక స్వతంత్ర గొంతు
శీత యుద్ధ కాలంలో, అమెరికా లేదా సోవియట్ యూనియన్ — ఏ వైపూ చేరకుండా ‘నాన్–అలైన్మెంట్ మూవ్మెంట్‘ స్థాపించడం నెహ్రూ యొక్క అద్భుతమైన దౌత్యనైపుణ్యానికి నిదర్శనం. టిటో, నాసర్లతో కలిసి ఈ ఉద్యమాన్ని నిర్మించడం ద్వారా, నెహ్రూ నూతనంగా స్వతంత్రమైన దేశాలకు ఒక మార్గం చూపించారు. ఈ విధానం వల్ల భారతదేశం రెండు అగ్రరాజ్యాల ఒత్తిడి నుండి స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకోగలిగింది.
9. భూ సంస్కరణలు — రైతు పక్షపాతి Jawaharlal Nehru
జమీందారీ వ్యవస్థను రద్దు చేయడం, భూ సంస్కరణ చట్టాలు తీసుకురావడం వంటివి నెహ్రూ హయాంలో జరిగిన మౌలికమైన సామాజిక మార్పులు. తాము కోల్పోయే ఆస్తులు ఉన్న వర్గాల నుండి ప్రతిఘటన వచ్చినా, పేద రైతులకు న్యాయం చేయాలని నెహ్రూ పట్టుదలగా ముందుకు సాగారు. పంచవర్ష ప్రణాళికల ద్వారా గ్రామీణ అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
10. రాజ్యాంగ నిర్మాణంలో సహకారం — అంబేద్కర్తో భాగస్వామ్యం
నెహ్రూ తమకు వ్యక్తిగతంగా నచ్చకపోయినా కూడా, రాజ్యాంగ నిర్మాతగా అంబేద్కర్ను ఎంచుకున్నారు. ఒక ప్రజాస్వామ్యవాదిగా, ఉత్తమ మేధస్సు ఉన్న వ్యక్తికి అతి ముఖ్యమైన బాధ్యత ఇవ్వాలని నమ్మారు. ఈ నిర్ణయం భారత రాజ్యాంగాన్ని ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ రాజ్యాంగాల్లో ఒకటిగా నిలిపింది.
చరిత్రను తమ సౌలభ్యానికి అనుగుణంగా మార్చే ప్రయత్నాలు ఏ కాలంలోనూ విజయవంతం కావు. ఎందుకంటే చరిత్ర కేవలం మాటల్లో ఉండదు… అది నిర్మించిన సంస్థల్లో, రాసిన చట్టాల్లో, పెట్టిన పాఠశాలల్లో జీవించి ఉంటుంది. నెహ్రూ నిర్మించిన భారతదేశం ఈ రోజు మనం అందరం జీవిస్తున్న భారతదేశం.
