ప్రపంచంలో అణ్వాయుధాల గురించి చర్చ వచ్చినప్పుడు అమెరికా, రష్యా వంటి దేశాలే ముందుగా గుర్తుకు వస్తాయి. అయితే అణు యుద్ధ చరిత్రలో అత్యంత భయంకరంగా చెప్పుకునే వ్యవస్థల్లో ఒకటి “డెడ్ హ్యాండ్” (Russia Dead Hand).
ఈ వ్యవస్థను సోవియట్ యూనియన్ కాలంలో రూపొందించారు. అధికారికంగా దీనిని “పెరిమీటర్ సిస్టమ్” (Perimeter System) అని పిలుస్తారు. ఒకవేళ దేశ నాయకత్వం పూర్తిగా నాశనం అయినా కూడా ప్రతీకార అణు దాడి ఆటోమేటిక్గా జరిగేలా రూపొందించిన వ్యవస్థ ఇదే. అందుకే దీనిని ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రమాదకరమైన “డూమ్స్డే మెషిన్” అని కూడా అంటారు.
డెడ్ హ్యాండ్ సిస్టమ్ అంటే ఏమిటి? Dead Hand Russia Explained
డెడ్ హ్యాండ్ అనేది ఒక ఆటోమేటిక్ లేదా సెమీ-ఆటోమేటిక్ అణు ప్రతీకార వ్యవస్థ.
సాధారణంగా అణు మిసైళ్లను ప్రయోగించడానికి దేశ అధ్యక్షుడు లేదా సైనిక కమాండ్ ఆదేశం అవసరం. కానీ ఒకవేళ భారీ అణు దాడి జరిగి నాయకత్వం అంతా నాశనం అయితే, ఆదేశాలు ఇవ్వడానికి ఎవరూ ఉండకపోవచ్చు.
ఈ పరిస్థితిలో కూడా ప్రతీకార దాడి జరిగేలా చేయడం కోసం ఈ వ్యవస్థను రూపొందించారు.
అంటే సులభంగా చెప్పాలంటే:
“రష్యాపై అణు దాడి జరిగితే, దేశ నాయకత్వం లేకపోయినా కూడా శత్రువుపై అణు మిసైళ్లు స్వయంగా ప్రయోగం అయ్యేలా చేసే సిస్టమ్.”
ఈ వ్యవస్థను ఎందుకు రూపొందించారు?
1970–80 దశకాల్లో అమెరికా మరియు సోవియట్ యూనియన్ మధ్య కోల్డ్ వార్ తీవ్రంగా సాగింది.
ఆ సమయంలో రెండు దేశాలు కూడా వేల సంఖ్యలో అణు బాంబులు తయారు చేసుకున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఒక పెద్ద భయం ఉండేది:
- ఒకవేళ ప్రత్యర్థి దేశం ఆకస్మికంగా అణు దాడి చేస్తే?
- దేశ నాయకత్వం మొత్తం చనిపోతే?
- ప్రతీకార దాడి చేయడానికి అవకాశం లేకపోతే?
ఈ భయాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని సోవియట్ యూనియన్ డెడ్ హ్యాండ్ సిస్టమ్ రూపొందించింది.
దీని ముఖ్య ఉద్దేశం:
శత్రువు ముందుగా దాడి చేసినా కూడా ప్రతీకారం తప్పకుండా వస్తుంది అని వారికి తెలియజేయడం.
ఇది అణు వ్యూహంలో “Mutual Assured Destruction (MAD)” అనే సిద్ధాంతానికి భాగం.
Russia Dead Hand ఎలా పని చేస్తుంది?
ఈ వ్యవస్థ పూర్తిగా ఆటోమేటిక్ కాదు. కొన్ని దశల్లో పనిచేస్తుంది.
1. సిస్టమ్ యాక్టివేషన్
మొదట రష్యా సైనిక కమాండ్ ఈ వ్యవస్థను యాక్టివేట్ చేయాలి. సాధారణంగా ఇది ఎప్పుడూ యాక్టివ్లో ఉండదు.
2. సెన్సర్ల ద్వారా పరిశీలన
యాక్టివేట్ అయిన తర్వాత ఈ సిస్టమ్ దేశంలోని అనేక సెన్సర్లను ఉపయోగిస్తుంది. ఇవి పరిశీలించే అంశాలు:
- అణు పేలుడు వల్ల వచ్చే రేడియేషన్ స్థాయి
- భూకంప తరంగాలు
- వాతావరణ ఒత్తిడి మార్పులు
- కమాండ్ కేంద్రాలతో కమ్యూనికేషన్ నిలిచిపోయిందా లేదా
3. కమాండ్ కన్ఫర్మేషన్
ఒకవేళ కమాండ్ సెంటర్లతో సంబంధం పూర్తిగా తెగిపోయినట్లు గుర్తిస్తే, ఈ వ్యవస్థ పరిస్థితిని అణు దాడిగా భావిస్తుంది.
4. కమాండ్ మిసైల్ ప్రయోగం
అప్పుడు ఒక ప్రత్యేక కమాండ్ మిసైల్ను ప్రయోగిస్తారు.
ఈ మిసైల్ ఆకాశంలోకి వెళ్లి దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అణు మిసైల్ సైలోలకు సంకేతాలు పంపుతుంది.
5. అణు మిసైళ్ల లాంచ్
సిగ్నల్ అందుకున్న వెంటనే వివిధ మిసైల్ స్థావరాలు తమ అణు మిసైళ్లను ప్రయోగిస్తాయి.
ఇప్పటికీ ఈ సిస్టమ్ ఉందా?
సోవియట్ యూనియన్ 1991లో విరిగిపోయిన తర్వాత కూడా ఈ వ్యవస్థ పూర్తిగా నిలిపివేయబడలేదని అనేక నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
ప్రస్తుత రష్యా ప్రభుత్వం:
- ఈ సిస్టమ్ను నిర్వహణలో ఉంచింది
- కానీ సాధారణ పరిస్థితుల్లో ఆఫ్లోనే ఉంచుతారు
అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మాత్రమే దీనిని యాక్టివేట్ చేసే అవకాశం ఉంటుంది.
ఎందుకు దీనిని “డూమ్స్డే మెషిన్” అంటారు?
డెడ్ హ్యాండ్ సిస్టమ్ను చాలామంది “డూమ్స్డే మెషిన్” అని పిలుస్తారు.
కారణం:
- ఒకసారి భారీ అణు యుద్ధం ప్రారంభమైతే
- ఈ వ్యవస్థ వల్ల ప్రతీకార దాడి తప్పదు
- చివరికి రెండు దేశాలు కూడా పూర్తిగా నాశనం అయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది
అందుకే అణు యుద్ధం గురించి చర్చ వచ్చినప్పుడు డెడ్ హ్యాండ్ తరచూ ఉదాహరణగా చెప్పబడుతుంది.
చివరగా
డెడ్ హ్యాండ్ వ్యవస్థ గురించి చాలా వివరాలు ఇప్పటికీ రహస్యంగానే ఉన్నాయి. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా ఉంది.
ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత భయంకరమైన అణు ప్రతీకార వ్యవస్థల్లో ఒకటి.
అణు యుద్ధం జరిగితే ప్రపంచానికి కలిగే ప్రమాదం ఎంత పెద్దదో ఈ వ్యవస్థ మనకు గుర్తు చేస్తుంది.
